Dringende financiële hulp in België

Een onverwachte energiefactuur, een uitkering die later komt, een kapotte wasmachine of plots ontslag: met een klein inkomen is er weinig marge om zo'n tegenslag op te vangen. In België is de eerste stap dan zelden een lening. Het OCMW, het Centrum voor Algemeen Welzijnswerk (CAW) en verenigingen kunnen vaak sneller en goedkoper helpen, en veel van die steun hoeft niet terugbetaald te worden.

Op deze pagina leest u waar u binnen enkele dagen terechtkunt, welke documenten u best meeneemt en hoe u oplichters herkent die mensen in nood viseren.

Het OCMW: uw eerste aanspreekpunt

Elke gemeente heeft een OCMW (in Vlaanderen vaak het Sociaal Huis genoemd). Een maatschappelijk werker onderzoekt uw situatie en kan, afhankelijk van uw inkomen en noden, verschillende vormen van hulp toekennen:

• het leefloon, als u geen of onvoldoende eigen inkomen hebt en aan de voorwaarden voldoet;
• aanvullende financiële steun voor bijvoorbeeld huur, energie, medische kosten of schoolkosten;
• een voorschot op een uitkering die nog niet werd uitbetaald;
• hulp in natura, zoals voedselbonnen of de betaling van een dringende factuur.

Het OCMW moet uw aanvraag binnen een wettelijke termijn behandelen en u schriftelijk laten weten wat er beslist is. Bedragen vermelden we hier niet, omdat ze regelmatig worden aangepast. Zeg bij het eerste contact duidelijk dat het dringend is.

Energie en water: specifieke hulp

Energiekosten wegen zwaar op een klein budget. Vraag na of u recht hebt op het sociaal tarief voor gas en elektriciteit; voor bepaalde uitkeringsgerechtigden wordt het automatisch toegekend. Wie met stookolie of propaan verwarmt, kan via het OCMW een tussenkomst van het Sociaal Verwarmingsfonds aanvragen. Bij betalingsproblemen met energie of water kunt u bij de leverancier een afbetalingsplan vragen; het OCMW kan daarbij bemiddelen.

Uitkeringen en toelagen die u misschien mist

Veel mensen laten rechten liggen zonder het te weten. Controleer:

• of u na ontslag een werkloosheidsuitkering hebt aangevraagd via een vakbond of de Hulpkas, en of uw dossier bij de RVA volledig is;
• of u de kinderbijslag van uw regio ontvangt, inclusief de sociale toeslagen voor gezinnen met een laag inkomen;
• of u bij uw ziekenfonds de verhoogde tegemoetkoming hebt, die medische kosten verlaagt;
• of u als gepensioneerde met een klein pensioen de inkomensgarantie voor ouderen hebt laten onderzoeken.

Voedsel, kleding en spullen

Als er geen geld meer is voor eten, helpen voedselbanken, sociale kruideniers en vzw's zoals het Rode Kruis en lokale armoedeverenigingen. Voor de meeste voedselhulp hebt u een doorverwijzing nodig van het OCMW of een sociale dienst. Kringwinkels en sociale restaurants helpen het budget verder te ontlasten.

Gratis hulp bij schulden

Stapelen de schulden zich op, wacht dan niet. Het OCMW en het CAW bieden gratis schuldbemiddeling en budgetbegeleiding of budgetbeheer. Een erkende schuldbemiddelaar onderhandelt met schuldeisers over haalbare afbetalingen. Is de situatie onhoudbaar, dan bestaat de collectieve schuldenregeling via de arbeidsrechtbank. Voor juridisch advies kunt u gratis terecht bij de eerstelijnsrechtshulp in uw gerechtelijk arrondissement.

Een nieuwe lening om oude schulden af te lossen, maakt de situatie bijna altijd erger.

Alleenstaande ouders en gepensioneerden

Alleenstaande ouders en ouderen met een klein pensioen krijgen vaak tegelijk te maken met onverwachte kosten: schoolfacturen, medicatie, een herstelling in huis. Vraag bij het OCMW ook naar tussenkomsten in schoolkosten, naar vrijetijdsparticipatie voor kinderen en naar thuiszorg of maaltijden aan huis voor ouderen. Vaak opent één gesprek met een maatschappelijk werker de deur naar meerdere vormen van steun tegelijk.

Wat u meeneemt naar het OCMW

• uw identiteitskaart;
• bewijzen van alle inkomsten van het gezin van de laatste maanden;
• uw huurcontract en recente facturen;
• herinneringen, aanmaningen of brieven van een deurwaarder;
• bewijs van de noodsituatie (ontslag, ziekte, schade);
• uw rekeningnummer.

Signalen van oplichting

• U moet vooraf "dossierkosten" of een "verzekering" betalen om geld te krijgen.
• Via sociale media of berichten wordt "geld zonder controle" aangeboden.
• Men vraagt uw codes voor internetbankieren of uw kaartlezer.
• Iemand doet zich voor als medewerker van een overheidsdienst en zet druk.

Overheidssteun is gratis; tussenpersonen hoeven niet betaald te worden.

Volstaat de hulp niet, lees dan hoe u veilig kunt lenen met een laag inkomen in België. Woont u in Nederland, bekijk dan de pagina over noodhulp bij geldproblemen in Nederland of keer terug naar de Nederlandstalige startpagina.